बोंद्रे कमळाच्या वाटेवर? १३ ऑगस्टला मुंबईत पक्षप्रवेशाचे संकेत

बुलढाणा

नगराध्यक्षपदापासून राजकीय कारकीर्द सुरू करून दोनदा विधानसभेत पोहोचलेले आणि दीर्घकाळ बुलढाणा जिल्हा काँग्रेसचे नेतृत्व केलेले चिखलीचे माजी आमदार राहुल बोंद्रे आता भाजपच्या वाटेवर असल्याची जोरदार चर्चा आहे. येत्या १३ ऑगस्टला मुंबईत मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, जलसंपदामंत्री राधाकृष्ण विखे पाटील यांच्यासह भाजपच्या वरिष्ठ नेत्यांच्या उपस्थितीत त्यांचा पक्षप्रवेश होण्याचे संकेत मिळत आहेत. मात्र, बोंद्रे अथवा भाजपकडून अद्याप अधिकृत घोषणा झालेली नसल्याने सध्या ही घडामोड संभाव्य पक्षांतराच्या पातळीवरच आहे.

बोंद्रे यांनी आपल्या विश्वासू कार्यकर्त्यांशी राजकीय वाटचालीबाबत चर्चा केल्याची माहिती समोर आली आहे. त्याआधी त्यांनी काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते मुकुल वासनिक यांची भेट घेतल्याने या चर्चेला अधिकच बळ मिळाले. त्यामुळे ही भेट पक्षांतर रोखण्यासाठी होती की काँग्रेसमधील राजकीय पर्याय संपल्याची जाणीव करून देण्यासाठी, याचे उत्तर अद्याप गुलदस्त्यात आहे. बोंद्रे यांनी प्रमुख कार्यकर्त्यांची बैठक घेतली असली तरी भाजप प्रवेशाची अधिकृत घोषणा झालेली नाही.  बोंद्रे यांनी चिखलीतून सलग पाच विधानसभा निवडणुका लढविल्या असून, २००९ आणि २०१४ मध्ये विजय मिळविला. २०१९ आणि २०२४ मध्ये मात्र भाजपच्या श्वेता महाले यांनी त्यांचा सलग दोनदा पराभव केला. २०२४ मधील लढत अवघ्या ३,२०१ मतांनी निकाली निघाली; महाले यांना १ लाख ९ हजार २१२, तर बोंद्रे यांना १ लाख ६ हजार ११ मते मिळाली होती. त्यामुळे पराभवानंतरही बोंद्रे यांचा जनाधार पूर्णतः ढासळलेला नसल्याचे या आकडेवारीतून स्पष्ट होते.

–भाजप प्रवेशाची शक्य कारणे–

काँग्रेसमधील राजकीय अवकाश आणि निर्णयक्षम भूमिका आकुंचित होणे

सलग दोन विधानसभा पराभवानंतर राजकीय पुनर्स्थापनेची गरज

सत्ताधारी पक्षाच्या माध्यमातून विकासकामे आणि संस्थांचे प्रश्न मार्गी लावण्याची अपेक्षा

जिल्हा बँक आणि आगामी स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकांतील नवी समीकरणे

प्रदेशाध्यक्ष हर्षवर्धन सपकाळ यांच्या जिल्ह्यात भाजपची संघटनात्मक ताकद वाढविण्याची रणनीती

चिखलीतील दीर्घकालीन महाले–बोंद्रे संघर्षातून निर्माण झालेली राजकीय कोंडी

–महाले–बोंद्रे संघर्षाची किनार–

बोंद्रे यांच्या संभाव्य निर्णयाकडे केवळ काँग्रेसमधील नाराजी म्हणून पाहता येणार नाही. त्याला चिखलीतील महाले–बोंद्रे राजकीय संघर्षाचीही ठळक किनार आहे. गेल्या सात वर्षांत दोन्ही नेत्यांमधील संघर्ष निवडणुकीपुरता मर्यादित राहिला नाही. विकासकामे, निधी, कथित गैरव्यवहाराचे आरोप, फलकयुद्ध, आंदोलने आणि परस्परांवरील टीका यामुळे तो अनेकदा रस्त्यावरही आला. बोंद्रे यांनी पाणंद रस्त्यांच्या कामांत गैरव्यवहाराचा आरोप केल्यानंतर भाजप कार्यकर्त्यांनी त्यांच्या पत्रकार परिषदेबाहेर घोषणाबाजी केली होती. त्यामुळे बोंद्रे भाजपमध्ये आल्यास हा प्रवेश त्यांच्या आणि महाले यांच्या राजकीय वैमनस्यावर पडदा टाकेल की संघर्ष भाजपच्या अंतर्गत वर्तुळात पोहोचवेल, हा कळीचा प्रश्न आहे. चिखलीत भाजपचा सध्याचा चेहरा महाले आहेत; तर बोंद्रे यांच्याकडे स्वतंत्र कार्यकर्त्यांचे जाळे, सहकारातील संबंध आणि संस्थात्मक प्रभाव आहे. दोन समांतर शक्तिकेंद्रे एकाच पक्षात आल्यास संघटना बळकट होऊ शकते; पण नेतृत्व आणि आगामी उमेदवारीच्या प्रश्नावर अंतर्गत घर्षणही वाढू शकते. म्हणूनच महाले–बोंद्रे वैमनस्य हे पक्षांतराचे एक कारण असू शकते; मात्र तेच एकमेव कारण असल्याचे ठामपणे म्हणता येणार नाही.

–भाजपसाठी लाभ की नवे आव्हान?–

संभाव्य लाभ : बोंद्रे यांचा जनाधार, सहकारातील पकड, शैक्षणिक-सामाजिक संस्थांचे जाळे आणि काँग्रेसच्या संघटनेतील जाणकार कार्यकर्ते भाजपकडे येऊ शकतात.

संभाव्य आव्हान :

आमदार श्वेता महाले आणि बोंद्रे यांच्यातील जुना संघर्ष, मतदारसंघातील नेतृत्वाचे द्वंद्व आणि भविष्यातील उमेदवारीची स्पर्धा भाजपसमोर नवा पेच उभा करू शकते.

–संस्थांच्या संरक्षणाची चर्चा–

चिखलीच्या शैक्षणिक, सामाजिक आणि आर्थिक क्षेत्रात बोंद्रे कुटुंबाशी संबंधित संस्थांचा प्रभाव आहे. त्यामुळे संभाव्य पक्षांतरापूर्वी या संस्थांचे हित, प्रशासकीय प्रश्न आणि भविष्यातील राजकीय स्थान याबाबत भाजपच्या वरिष्ठ नेतृत्वाशी चर्चा झाली असावी, असा तर्क राजकीय वर्तुळात व्यक्त केला जात आहे. मात्र, अशा कोणत्याही अटी किंवा आश्वासनाला अधिकृत दुजोरा नाही. म्हणून हा मुद्दा वस्तुस्थिती म्हणून नव्हे, तर पक्षांतरामागील शक्यतांपैकी एक म्हणूनच पाहावा लागेल.विशेष म्हणजे २०१९ मध्येही बोंद्रे यांच्या भाजप प्रवेशाची चर्चा रंगली होती. त्या वेळी त्यांनी “काँग्रेस सोडणार नाही,” असे सांगून वृत्त फेटाळले होते. २०१९ मधील त्यांची भूमिका आता मात्र कार्यकर्त्यांची बैठक, वासनिक यांच्याशी भेट आणि १३ ऑगस्टच्या कथित कार्यक्रमाची चर्चा यामुळे यावेळची हालचाल पूर्वीपेक्षा पुढच्या टप्प्यावर पोहोचल्याचे मानले जात आहे.

–काँग्रेससाठी दुहेरी धक्का —

राहुल बोंद्रे पक्षातून बाहेर पडल्यास काँग्रेसला केवळ चिखलीतील एक माजी आमदार गमवावा लागणार नाही. दीर्घकाळ जिल्हाध्यक्ष राहिलेला, संघटनेची अंतर्गत रचना जाणणारा आणि सलग पाच निवडणुकांचा अनुभव असलेला नेता भाजपकडे जाईल. काँग्रेसचे प्रदेशाध्यक्ष हर्षवर्धन सपकाळ यांच्याच जिल्ह्यात ही घडामोड झाल्यास तिचा प्रतीकात्मक धक्काही मोठा असेल. त्याचवेळी चिखलीत नव्या काँग्रेस नेतृत्वासाठी जागा निर्माण होऊ शकते.

–जिल्हा बँकेच्या रणांगणाशी संबंध?–

बुलढाणा जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेची निवडणूक २३ ऑगस्टला होत असून, २४ ऑगस्टला मतमोजणी आहे. जिल्ह्याच्या सहकारातील पुढील सत्ताकेंद्र याच निवडणुकीत निश्चित होणार आहे. त्यामुळे बोंद्रे यांच्या संभाव्य पक्षांतराची वेळ योगायोग मानता येणार नाही. बँकेतील व्यापक सत्तासमीकरणासाठी काही नेत्यांनी छोटी राजकीय जागा सोडून मोठ्या लाभाचा मार्ग स्वीकारल्याचीही चर्चा आहे. मात्र, बोंद्रे यांचा संभाव्य प्रवेश आणि जिल्हा बँकेतील उमेदवारी-माघारी यांचा थेट संबंध अद्याप सिद्ध झालेला नाही.

वरकरणी हे एका नेत्याचे पक्षांतर दिसत असले, तरी त्याच्या पृष्ठभागाखाली चिखलीतील जुना संघर्ष, काँग्रेसमधील बदललेले स्थान, भाजपची जिल्हाविस्तार रणनीती आणि सहकारातील नव्या सत्तासमीकरणांची गुंतागुंत दडलेली आहे. प्रवेश प्रत्यक्षात झाल्यास काँग्रेसला धक्का बसेलच; पण भाजपसमोरही बोंद्रे यांना सामावून घेताना महाले यांचे विद्यमान नेतृत्व अबाधित ठेवण्याची कसरत असेल. त्यामुळे हा प्रवेश भाजपसाठी केवळ राजकीय भरती न ठरता-दोन प्रतिस्पर्धी शक्तिकेंद्रांना एकाच छताखाली सांभाळण्याची परीक्षा ठरणार आहे.